The Nervous System, Part 1: Crash Course A&P #8

The Nervous System, Part 1: Crash Course A&P #8

SUBTITLE'S INFO:

Language: Polish

Type: Human

Number of phrases: 161

Number of words: 1857

Number of symbols: 10897

DOWNLOAD SUBTITLES:

DOWNLOAD AUDIO AND VIDEO:

SUBTITLES:

Subtitles prepared by human
00:00
Dzisiejszy poranek był typowym dla mnie porankiem. Obudziłem się, myśląc o śnie, który ciągle mi się powtarza, o facecie w przebraniu leniwca, potem ubrałem się, bo było mi zimno, potem zrobiłem kilka tostów z masłem, ponieważ byłem głodny, a potem wypuściłem psa, ponieważ ciągle skamlała i gapiła się na mnie, potem zrobiłem herbatę, ale zostawiłem ją do ostygnięcia, zanim ją wypiłem, ponieważ wczoraj poparzyłem sobie usta. Oprócz bycia po prostu częścią mojej porannej rutyny, wszystkie te czynności są przykładami, co mój układ nerwowy robi dla mnie. Dziwny sen, uczucie zimnego powietrza i gorącej herbaty, decyzje o tym, co położyć na tosta, pójście do drzwi na dźwięk psa - wszystko to było przetworzone i wykonane przez elektryczne i chemiczne sygnały do i z komórek nerwowych. Nie możesz nie wyolbrzymiać zalet układu nerwowego. On kontroluje WSZYSTKO! Wszystkie twoje narządy, wszystkie twoje fizjologiczne i psychiczne reakcje, nawet twój inny główny system kontroli, układ hormonalny, klękają przed układem nerwowym. Nie ma "ciebie" bez niego. Nie ma "ja" bez niego. Nie ma psów bez niego. Nie ma zwierząt. Nie ma -- nie ma niczego -- nie no, jest coś. To jest ważne. Właśnie dlatego poświęcimy kilka kolejnych odcinków na podstawy
01:00
układu nerwowego - jego anatomii i organizacji, w jaki sposób komunikuje się oraz co dzieje się, kiedy jest uszkodzony. To jest centrum kontroli misji ludzie! Mimo, że prawie wszystkie zwierzęta - oprócz tych super prostych jak gąbki - mają układ nerwowy. Nasz jest prawdopodobnie najbardziej charakterystyczną cechą naszego gatunku. Od pisania powieści, przez dyskusje o podróżach w czasie, do żonglowania nożami - wszystkie twoje myśli i działania i emocje, można sprowadzić do trzech podstawowych funkcji - wrażenie czuciowe, integracja i reakcja ruchowa. Wyobraź sobie pająka chodzącego po twoim kolanie. Receptory czuciowe w skórze wykrywają te osiem malutkich nóżek - ta informacja jest wrażeniem czuciowym. Stąd twój układ nerwowy przetwarza to wrażenie i decyduje, co powinno się z nim zrobić. Nazywane jest to integracją - jak np. czy powinienem być zen i po prostu pozwolić mu chodzić sobie po mnie lub czy powinienem nie być zen i wariować i biegać w kółko, krzycząc "PAJĄK!"? Twoje ręce starają się usunąć pająka i może towarzyszy temu twój krzyk, jest to reakcja odruchowa - odpowiedź, która występuje, kiedy twój układ nerwowy aktywuje pewne części twojego ciała. Jak możesz sobie wyobrazić, jest to wysoce zintegrowany system do wykrywania, przetwarzania i działania dzięki informacjom
02:14
takich jak ta i działa on przez cały czas. I kiedy rozmawiamy o układzie nerwowym, tak naprawdę rozmawiamy o kilku poziomach organizacji, zaczynając od dwóch głównych części: ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Ośrodkowy układ nerwowy to twój mózg i rdzeń kręgowy - główne centrum kontroli. To on decyduje czy zdjąć pająka i wydaje polecenie twojej ręce. Twój obwodowy układ nerwowy składa się z wszystkich nerwów, które odchodzą od mózgu i rdzenia i które pozwalają ośrodkowemu układowi nerwowemu komunikować się z resztą ciała. A ponieważ jego zadaniem jest komunikacja, twój obwodowy układ nerwowy skonfigurowany jest do pracy w obu kierunkach: Czuciowa, inaczej aferentna część, jest tym co odbiera bodźce czuciowe - jak "hej, tam na tobie jest pajęczak" - i wyrzuca tę informację do mózgu. Twoja ruchowa, inaczej eferentna część wysyła polecenia z twojego mózgu do mięśni i gruczołów - jak "hej ręko, może zrobisz coś z tym pająkiem." Część ruchowa obejmuje również somatyczny, inaczej dobrowolny układ nerwowy, który włada twoimi mięśniami szkieletowymi oraz autonomiczny, inaczej mimowolny układ nerwowy, który sprawia, że twoje serce bije, płuca oddychają, twój żołądek się kurczy. I na koniec, autonomiczny układ nerwowy też ma swoje uzupełniające się oddziały. To współczulna
03:15
część mobilizująca ciało do działania i pobudzająca reakcje, jak "Aaa! PAJĄK!" -- podczas, gdy część przywspółczulna odpręża ciało i uspokaja... Jak "To nie była czarna wdowa ani nic takiego, wszystko w porządku, oddychaj!" Więc to właśnie organizacja twojego układu nerwowego w skrócie. Ale nie ważne o jakiej części mówisz, one wszystkie składają się głównie z tkanki nerwowej, która jak pamiętasz jest zbudowana z gęsto upakowanych komórek. Może mniej niż 20 procent tej tkanki składa się z przestrzeni międzykomórkowej. Cała reszta? Komórki. Rodzaj komórek, o których słyszałeś pewnie, że są to neurony lub komórki nerwowe, które odpowiadają na bodźce i przekazują sygnały. To te komórki zgarniają całą uwagę -- to o nich myślimy za każdym razem, kiedy zdajemy egzamin lub obmyślamy nasz powrót do kłótni. Ale ci mądrzy goście naprawdę stanowią tylko niewielką część twojej tkanki nerwowej, ponieważ są oni otoczeni i chronieni przez gromady neurogleju, inaczej komórki glejowe. Poza byciem tylko rusztowaniem lub klejem, który trzyma razem neurony, obecnie wiemy, że różne typy naszych komórek glejowych, odpowiadają za wiele innych ważnych funkcji oraz stanowią około połowę masy naszego mózgu, przewyższając liczebnie swoich kolegów neuronów około 10 do 1.
04:18
Gwiaździsto-kształtne astrocyty można znaleźć w ośrodkowym układzie nerwowym i są najliczniejszymi i najbardziej uniwersalnymi komórkami glejowymi. Łączą neurony z ich zaopatrzeniem krwi i regulują wymianę substancji pomiędzy neuronami a naczyniami włosowatymi. W twoim układzie nerwowym są również obronne komórki mikrogleju -- są mniejsze i kolczasto-podobne i działają jako główne źródło odpowiedzi immunologicznej na inwazję mikroorganizmów w mózgu i rdzeniu kręgowym. Warstwa komórek wyściółki pokrywa komory twojego mózgu i kanał środkowy rdzenia, tworzą, wydzielą oraz wymuszają one obieg płynu mózgowo-rdzeniowego, który wypełnia komory i amortyzuje je. I na koniec oligodendrocyty znajdujące się w ośrodkowym układzie nerwowym, owijają się one wokół neuronów, wytwarzając izolujące bariery, nazywane osłonkami mielinowymi. Następnie, w twoim obwodowym układzie nerwowym są tylko dwa typy komórek glejowych. Komórki satelitowe robią głównie w obwodowym układzie nerwowym to, co astrocyty robią w ośrodkowym układzie nerwowym -- one otaczają i podpierają neurony w naszym ciele. Podczas, gdy komórki Schwanna są podobne do oligodendrocytów i również owijają się wokół aksonów i wytwarzają tą izolującą osłonkę mielinową. Więc nie lekceważ swoich komórek glejowych - są w większości i są świetnymi komórkami. Ale oczywiście
05:18
kiedy chodzi o zaliczenie testów i wygrywanie kłótni, większość spraw dużej wagi jest wykonywane przez neurony. I one nie są wszystkie takie same -- właściwie są wysoce wyspecjalizowane, występujące we wszystkich kształtach i rozmiarach -- od tych malutkich w twoim mózgu do tych, które biegną przez całą długość twojej nogi. Ale one wszystkie posiadają trzy super-fajne cechy wspólne. Nr 1. Są jednymi z najdłużej żyjących komórek w twoim ciele. Trwa właśnie wiele dyskusji o tym, czy rzeczywiście rodzisz się z wszystkimi neuronami, które będziesz kiedykolwiek miał, jednak kilka badań sugeruje, że przynajmniej w korze mózgowej, twoje neurony żyją tak długo jak ty. Fajny fakt nr 2. Są nie do zastąpienia. To dobrze, że mają aż taką długość życia, ponieważ twoje neurony nie są jak stale odnawiane komórki skóry. Większość neuronów jest amitotyczne, więc gdy już podejmą swoje role w układzie nerwowym, tracą zdolność do podziału. Więc dbaj o nie! I nr 3. Mają ogromny apetyt. Jak grający w piłkę nożną nastolatek, neurony posiadają szalenie wysokie tempo metabolizmu. Potrzebują one ciągłego dostarczania glukozy i tlenu, około 25 procent kalorii, które zjadasz każdego dnia, są trawione przez twoją
06:20
aktywność mózgu. Wraz z tymi cudownymi cechami, twoje neurony posiadają również taką samą podstawową budowę. Soma, inaczej ciało komórki, podtrzymuje życie neuronu. Posiada wszystkie normalne komórkowe rarytasy jak jądro i DNA, mitochondria, rybosomy, cytoplazmę. Te krzaczaste, gałęzio-podobne rzeczy wystające z somy to dendryty. Są one słuchaczami -- odbierają wiadomości, informacje, plotki z innych komórek i przenoszą te informacje do ciała komórki. Akson neuronu, tymczasem, jest gadułą. To długie przedłużenie lub włókno, może być super krótkie lub biegnąć przez cały metr od twojego rdzenia kręgowego aż do kostki. Mamy kilka różnych układów aksonów w naszym ciele, ale w najliczniejszym typie neuronów, aksony przesyłają elektryczne impulsy z ciała komórki do innych komórek. Dla nas badaczy biologii, to dobra rzecz, że komórki nerwowe nie są wszystkie identyczne. Ponieważ ich różnice w strukturze są jednym ze sposobów, dzięki któremu możemy je odróżnić i sklasyfikować. Główną cechą, na którą zwracamy uwagę jest to, jak wiele wypustek rozciąga się od ciała komórki. "Wypustka" w tej sytuacji to wystająca część z organicznego obiektu. 99 procent twoich wszystkich neuronów jest neuronami wielobiegunowymi, z trzema lub więcej wypustkami wystającymi
07:22
z somy -- w tym jeden akson i kilka dendrytów. Neurony dwubiegunowe posiadają dwie wypustki - akson i pojedynczy dendryt -- wystające z przeciwnych stron ciała komórki. Są bardzo rzadkie, występują tylko w kilku ważnych narządach zmysłów, na przykład w siatkówce twojego oka. Neurony jednobiegunowe natomiast mają tylko jedną wypustkę i można je znaleźć w receptorach. Tak więc, jeśli kiedykolwiek będziesz badał czyjąś tkankę nerwową, zapamiętaj te trzy określenia, które pomogą ci dowiedzieć się, na co patrzysz. Ale ponieważ rozmawiamy tutaj o fizjologii jak i anatomii, musimy sklasyfikować te komórki pod względem ich funkcji, co w zasadzie sprowadza się do tego, w którą stronę impuls porusza się w neuronie w drodze do mózgu i rdzenia. Nasze czuciowe, inaczej aferetne, neurony odbierają wiadomości i przekazują od receptorów czuciowych powiedzmy, skóry lub narządów wewnętrznych, i wysyłają je w kierunku ośrodkowego układu nerwowego. Większość neuronów czuciowych jest jednobiegunowa. Ruchowe, inaczej eferentne, neurony robią odwrotnie -- są w większości wielobiegunowe i przekazują impulsy od ośrodkowego układu nerwowego do mięśni lub gruczołów twojego ciała. I są jeszcze interneurony, inaczej neurony pośredniczące, które żyją w ośrodkowym układzie
08:24
nerwowym i przekazują impulsy pomiędzy tymi czuciowymi i ruchowymi neuronami. Interneurony są najliczniejszymi z neuronów i są w większości wielobiegunowe. OK! Czas zastosować wiedzę! Spójrzmy na wszystko, czego się nauczyliśmy od momentu tego pająka na twoim kolanie. Te okropne osiem nóg najpierw uruchamiają twoje jednobiegunowe neurony czuciowe w skórze na twoim kolanie, wtedy gdy czują coś pełzającego po tobie. Sygnał podróżuje przez akson owinięty w komórki Schwanna i do rdzenia kręgowego, gdzie jest przekazany kilku interneuronom wielobiegunowym. Teraz, kilka z twoich interneuronów może wysłać sygnał prosto przez kilka wielobiegunowych neuronów do twojego mięśnia czworogłowego uda, powodując twoje kopanie nogą zanim jeszcze zaczniesz wiedzieć, co się dzieje. Inne interneurony mogą przekazać ten sygnał do neuronów, które przeniosą go z rdzenia do mózgu. To miejsce, gdzie twoje ciało na wstępie rozpoznaje to coś jako pająka, a połączenia pomiędzy neuronami interpretują i dzielą sygnał, tak, że teraz możesz również krzyczeć i zacząć machać dziko rękami przez... lub... zachować spokój i z godnością usunąć pająka ze swojej osoby. To wszystko oparte jest na połączeniach między neuronami. Co prowadzi mnie do zupełnie nowego pytania: Jak?
09:26
Jak w imię Jean-Martina Charcota komórki nerwowe używają chemii i elektryczności do komunikowania się ze sobą? To jedno z najbardziej zdumiewająco-wspaniałych i skomplikowanych aspektów twojego układu nerwowego, i w zasadzie całego życia i to jest coś, co omówimy na kolejnej lekcji. Dzisiaj nauczyłeś się jak wrażenia czuciowe, integracja i reakcje ruchowa twojego układu nerwowego rządzą twoim światem. Rozmawialiśmy o tym jak ośrodkowy i obwodowy układ są zorganizowane i co one robią oraz przyjrzeliśmy się rolom różnych komórek glejowych w funkcjonowaniu tkanki nerwowej. Przyjrzeliśmy się również rolom, anatomii i funkcjom różnych typów neuronów w ciele, zarówno strukturalnie jak i funkcjonalnie oraz jak wszystko się rozgrywa, kiedy znajdziesz pająka chodzącego po twojej skórze. Dziękuję wam za oglądanie, specjalnie wszystkim naszym Subbable subskrybentom, którzy czynią Crash Course możliwym dla nich samych i dla reszty całego świata. Żeby dowiedzieć się jak sam możesz nas wesprzeć, przejdź do subbable.com. Ten odcinek został napisany przez Kathleen Yale, scenariusz edytowany przez Blake'a de Pastino, a naszym konsultantem jest Dr Brandon Jackson. Reżyserował Nicholas Jenkins i Michael Aranda, a naszymi grafikami są Thought Cafe.

DOWNLOAD SUBTITLES: